100 Million So‘mlik Kreditning Haqiqiy Narxi: Kichik Oylik To‘lov Tuzog‘i

Foiz stavkasi va muddatga qarab, xuddi shu 100 million so‘mlik qarz sizga 140 million, 173 million yoki hatto 265 million so‘mga tushishi mumkin.

Bir Xil Qarz, Uch Xil Narx: Muddat Qanday Ta'sir Qiladi?

Tasavvur qiling: kredit summasi 100 million so‘m, bank stavkasi esa yillik 24% (annuitet to‘lov). Keling, muddat uzayishi yakuniy narxga qanday ta'sir qilishini ko‘ramiz:

🔹 1-variant: 3 yil (36 oy) — Eng tejamkor yo‘l

• Oylik to‘lov: ~3,92 mln so‘m

• Jami to‘lov: ~141 mln so‘m

• Ortiqcha foiz: +41 mln so‘m

  (Oylik yuklama biroz baland, lekin cho‘ntakdan eng kam foiz chiqadi)

🔹 2-variant: 5 yil (60 oy) — O‘rtacha muvozanat

• Oylik to‘lov: ~2,88 mln so‘m

• Jami to‘lov: ~173 mln so‘m

• Ortiqcha foiz: +73 mln so‘m

  (Oylik to‘lov 1 mln so‘mga kamaydi, ammo jami to‘lov 32 mln so‘mga oshdi)

🔹 3-variant: 10 yil (120 oy) — Moliyaviy tuzoq

• Oylik to‘lov: ~2,20 mln so‘m

• Jami to‘lov: ~265 mln so‘m

• Ortiqcha foiz: +165 mln so‘m

  (Oylik to‘lov juda yengil ko‘rinadi, lekin ortiqcha to‘lov asosiy qarzdan 1,6 baravar oshib ketadi!)

Asosiy qoida: Muddat qancha uzaysa, oylik to‘lov shuncha kamayadi, lekin kreditning umumiy narxi keskin qimmatlashadi. Kichik oylik to‘lov — arzon kredit degani emas.

"Oyiga Atigi 2,2 Million So‘m": Marketing Illyuziyasi

Bank menejeri sizga: "Oyiga bor-yo‘g‘i 2,2 million so‘m chiqadi, juda qulay!" desa, raqam haqiqatan ham jozibali tuyuladi. 3,92 million qayerda-yu, 2,2 million qayerda!

Lekin shoshmang, darhol ikkinchi savolni bering: "Necha oy davomida?"

Agar javob 120 oy bo‘lsa, siz butun boshli 10 yillik moliyaviy majburiyatga bog‘lanyapsiz. Natijada 100 million olgan pulingiz evaziga bankka 265 million so‘m qaytarasiz. Bu xuddi 15 millionlik telefonni asl narxiga qaramasdan, "kuniga bor-yo‘g‘i 50 ming so‘m" deganiga aldanib xarid qilishga o‘xshaydi.

Kreditning Haqiqiy Og‘irligi Oylik Daromadingizga Bog‘liq

Oyiga 2,88 million so‘mlik to‘lov hamma uchun bir xil yuk bo‘la olmaydi:

• Oyligingiz 8 million so‘m bo‘lsa: Daromadingizning 36% qismi bankka ketadi.

• Oyligingiz 6 million so‘m bo‘lsa: Daromadingizning deyarli 48%i (yarmi!) kreditni yopishga sarflanadi.

Bir xil kredit summasi ikki insonning hayot sifatiga mutlaqo boshqacha ta'sir ko‘rsatadi.

Shartnomaga Qo‘l Qo‘yishdan Oldin 4 Ta Oltin Qoida

Har qanday kredit olishdan oldin faqat shu to‘rtta raqamga e'tibor qarating:

1. Qancha olyapman? (Asosiy qarz miqdori)

2. Oyiga qancha to‘layman? (Oylik byudjetingiz ko‘tara oladimi?)

3. Necha oy to‘layman? (Hayotingizning qancha davri shu to‘lovga bog‘lanadi?)

4. Jami qancha qaytaraman? (Kreditning yakuniy to‘liq qiymati)

100 million so‘m qarz olayotganingizda siz 100 millionlik emas, kelgusi 5 yil davomida oilaviy byudjetdan chiqib ketadigan 173 million so‘mlik qaror qabul qilyapsiz.

Har doim shartnomadagi katta qilib yozilgan qarz summasiga emas, oxirgi to‘lovgacha cho‘ntagingizdan chiqadigan jami mablag‘ga qarang!